ذبيح الله صفا

1203

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

وفاتش بسال 672 اتفاق افتاد . الكتبى درين‌باره مىنويسد « 1 » : « نصير از مراغه ببغداد رفت درحالىكه گروهى بزرگ از شاگردان و يارانش همراه او بودند . چند ماهى در بغداد ماند و همانجا درگذشت و از فرزندانى كه ازو باقى ماندند صدر الدّين على و اصيل الدّين حسن و فخر الدّين احمد بودند . صدر الدّين بعد از پدر وارث غالب منصب‌هاى او گرديد و بعد از مرگ او اصيل الدّين حسن اين مقامات را كسب كرد و همراه غازان بشام رفت و احكامى دربارهء اوقاف شام صادر كرد و قسمتى از حقوق اوقاف را كسب نمود و همراه غازان بازگشت ، و نيابت و حكومت بغداد به او واگذار شد ولى درين سمت بدرفتارى آغاز نهاد و در نتيجه عزل و مصادره و با او ببدى رفتار شد . اما فخر الدين احمد را غازان بسبب خيانتى كه در اوقاف روم كرده و بيدادگرى كه كرده بود بقتل آورد . - مولد نصير الدين در طوس بسال 597 بود و وفاتش در ذى الحجهء سال 672 در بغداد اتفاق افتاد و صاحب ديوان و بزرگان جنازهء او را تشييع كردند و درين تشييع جنازه گروه بزرگى حاضر شدند و او را در مشهد امام موسى الكاظم به خاك سپردند ، خداى او را بيامرزاد ، آمين » . آثار و تأليفات خواجه نصير الدين را در كلام و حكمت و رياضيات و موضوعات علوم و غيره پيش‌ازين ذكر كرده‌ام و درينجا مقصود ذكر آثارى ازوست كه در ادب پارسى محلّ اعتنا و توجّهست . از وى آثار خوبى بنظم و نثر پارسى بازمانده است . اشعار او كه مجموعا بحدود هفتصد بيت بالغ مىشود در مجموعه‌ها و جنگها پراگنده است و آقاى مدرس رضوى در صحايف 54 - 65 و 332 - 336 از كتاب « احوال و آثار خواجه نصير الدين » آورده و مرحوم سعيد نفيسى در مقالهء « اشعار فارسى خواجه » كه در « يادنامهء خواجه نصير الدين طوسى » تأليف نگارندهء اين سطور از صفحهء 34 تا 44 طبع شده است ، نيز قسمتى ديگر از اشعار منسوب بخواجه نصير الدين را از مجموعه‌ها و سفينه‌ها گرد آورده است . از آن ميان اين ابيات انتخاب مىشود :

--> ( 1 ) - فوات الوفيات ص 312